Bajt 04 · 10–15 lat · 6 minut

Ślad cyfrowyi prywatność

Wszystko, co robisz w sieci, zostawia ślad. Nawet jeśli coś zniknie z twojego profilu, ktoś mógł już zrobić zrzut ekranu.

Czerwona maskotka Landtech Kids z telefonem, z którego ciągną się cyfrowe ślady stóp, trzyma kłódkę
W skrócie

Trzy najważniejsze rzeczy

1

Internet nie zapomina. Zanim coś wrzucisz, zrób test billboardu.

2

Adres, szkoła, plan dnia i lokalizacja na żywo zostają dla ciebie.

3

Profil prywatny i porządek w ustawieniach to twoja tarcza.

Co to jest ślad cyfrowy?

To wszystko, co zostawiasz po sobie w internecie. Część zostawiasz świadomie: posty, zdjęcia, komentarze, lajki. Część zbierają aplikacje bez twojego klikania: co oglądasz, czego szukasz, gdzie jesteś.

Internet nie zapomina

Usunięte zdjęcie mogło zostać zapisane, udostępnione albo sfotografowane ekranem. „Znikające” wiadomości też da się zapisać. To, co wrzucasz dziś, może ktoś znaleźć za kilka lat: nowa szkoła, pierwsza praca, nowi znajomi.

Ślad cyfrowy i prywatność

Co zostawić dla siebie

Adres domu i nazwę szkoły.
Numer telefonu.
Plan dnia, np. „jestem sam w domu do 18” albo „jutro cały dzień na basenie”.
Lokalizację na żywo.
Zdjęcia biletów, dokumentów, kart i czegokolwiek z kodem.
Hasła i kodyTych nie dostaje nikt, nawet najlepszy przyjaciel.

Zdjęcia zdradzają więcej, niż myślisz

Na zdjęciu z balkonu widać numer domu albo nazwę ulicy. Mundurek czy bluza z logo zdradza szkołę. W odbiciu lustra albo okna widać więcej, niż planowałeś lub planowałaś. A sam plik zdjęcia może zawierać miejsce, w którym zostało zrobione. Zanim wrzucisz zdjęcie, obejrzyj tło.

Ślad cyfrowy i prywatność

Ustawienia, które warto zrobić dziś

Ustaw profil jako prywatny.
Wybierz, kto może do ciebie pisać i kto może cię oznaczać.
Wyłącz udostępnianie lokalizacji na żywo w aplikacjach i na mapach, chyba że umówiłeś lub umówiłaś się na to z rodzicami.
Przejrzyj listę obserwującychNie znasz kogoś na żywo? Usuń.
Sprawdź, jakie stare posty są widoczne publicznie.

Test billboardu

Zanim coś wrzucisz, wyobraź sobie, że to wisi na wielkim billboardzie przy szkole. Czy nie miałoby się nic przeciwko temu, żeby zobaczyła to babcia, dyrektor szkoły i zupełnie obca osoba? Jeśli nie, nie wrzucaj.

Wspólna zasada serii

Zasada STOP przy prywatności

SStop

Zatrzymaj się przed publikacją, zwłaszcza gdy jesteś zdenerwowany lub zdenerwowana albo bardzo podekscytowany lub podekscytowana.

TTest billboardu

Czy to może zobaczyć każdy, dziś i za pięć lat?

OOchroń dane

Adres, szkoła, plan dnia, lokalizacja i hasła zostają dla ciebie.

PPowiedz

Nie wiesz, czy coś wrzucić? Zapytaj kogoś, komu ufasz.

Potem klikaj w karty, żeby odkrywać je po kolei.

Gdy coś już poszło

Usuń post. Poproś osoby, które go udostępniły, żeby też go usunęły. Zgłoś treść w aplikacji, jeśli ktoś nie chce usunąć twojego zdjęcia. Porozmawiaj z dorosłym. A jeśli chodzi o zdjęcia intymne albo ktoś grozi ich rozesłaniem, powiedz dorosłemu od razu (więcej w poradniku o hejcie).

Sprawdź, co jest prawdą

Mity i fakty

Mit„Jak usunę, to zniknie.”
FaktKtoś mógł już zrobić zrzut ekranu albo udostępnić dalej.
Mit„Mam profil prywatny, więc jestem bezpieczny.”
FaktTo dobry początek, ale obserwujący mogą zrobić zrzut i pokazać to innym.
Mit„Nie mam nic do ukrycia.”
FaktPrywatność to nie ukrywanie złych rzeczy, tylko decydowanie, kto co o tobie wie.
Mit„Jedno zdjęcie nic nie zdradzi.”
FaktTło, mundurek, lokalizacja i godzina publikacji razem mówią bardzo dużo.
Do wydruku albo w telefonie

Moja karta: ustawienia prywatności

Wydrukuj i powieś w widocznym miejscu albo zrób zdjęcie telefonem.

ustawienia prywatności
  1. 1☐ Profil prywatny
  2. 2☐ Tylko znajomi mogą do mnie pisać
  3. 3☐ Oznaczanie mnie wymaga mojej zgody
  4. 4☐ Lokalizacja na żywo wyłączona
  5. 5☐ Lista obserwujących przejrzana
  6. 6☐ Stare posty sprawdzone
Zrób tę listę razem z dorosłym i powtarzaj raz na kilka miesięcy.
Kolorowanka: eLTek zamyka na kłódkę pudełko z danymi
Kolorowanka

Pokoloruj eLTeka!

eLTek zamyka na kłódkę pudełko z danymi. Wydrukuj kolorowankę i porozmawiajcie przy kredkach o tym, czego dowiedzieliście się w tym bajcie.

wsteczSztuczna inteligencja i deepfakedalejAlgorytmy i dane jako waluta