Trzy najważniejsze rzeczy
Algorytm uczy się ciebie z każdego przewinięcia i pokazuje to, co zatrzyma cię najdłużej.
Jeśli za coś nie płacisz pieniędzmi, to często płacisz danymi i czasem.
Możesz przejąć kontrolę: nad feedem, uprawnieniami aplikacji i ciasteczkami.
Co to jest algorytm?
Algorytm to przepis, według którego aplikacja decyduje, co ci pokaże. Obserwuje bardzo dokładnie: co oglądasz do końca, co przewijasz po sekundzie, co lajkujesz, komentujesz i udostępniasz, a nawet jak długo zatrzymujesz palec nad filmem. Z tego buduje obraz tego, co cię zatrzyma.
Cel większości aplikacji jest prosty: żebyś został lub została jak najdłużej. Im dłużej scrollujesz, tym więcej reklam zobaczysz, a aplikacja więcej zarobi.
Bańka, która wciąga
Algorytm pokazuje coraz więcej tego, na co już reagujesz. To miłe, gdy chodzi o koty albo triki na deskorolce. Gorzej, gdy wciąga w smutne treści, porównywanie wyglądu, skrajne diety, złość albo straszne wiadomości. Wtedy feed zaczyna wpływać na to, jak się czujesz i jak myślisz o świecie i o sobie.
Jak wyjść z bańki:
Dane jako waluta
Darmowe aplikacje nie są darmowe. Płacisz w nich czasem i danymi. Aplikacje mogą zbierać informacje o tym, co oglądasz, czego szukasz, gdzie jesteś, z jakiego telefonu korzystasz i z kim się kontaktujesz. Dzięki tym danym reklamy trafiają dokładnie do ciebie.
Uprawnienia aplikacji
Czy latarka potrzebuje dostępu do twoich kontaktów? Czy gra potrzebuje mikrofonu i lokalizacji? Często nie. Dawaj aplikacjom tylko te uprawnienia, które są naprawdę potrzebne. Przy lokalizacji wybieraj „tylko podczas używania aplikacji”, a nie „zawsze”.
Ciasteczka, czyli cookies
To małe pliki, dzięki którym strona cię zapamiętuje. Niektóre są potrzebne, żeby strona działała, inne służą do śledzenia cię na potrzeby reklam. Gdy wyskakuje okienko o ciasteczkach, możesz wybrać „Odrzuć” albo „Tylko niezbędne”. Strona dalej będzie działać.
Zasada STOP przy algorytmach i danych
Co jakiś czas zatrzymaj się w przewijaniu i zapytaj: jak się teraz czuję?
Kto na tym zarabia i czego ode mnie chce: czasu, danych, pieniędzy?
Przeglądaj uprawnienia aplikacji i odrzucaj zbędne ciasteczka.
Feed pokazuje ci rzeczy, które cię niepokoją albo sprawiają, że czujesz się gorzej? Porozmawiaj o tym z kimś zaufanym.
Mity i fakty
Moja karta: przegląd telefonu w 5 minut
Wydrukuj i powieś w widocznym miejscu albo zrób zdjęcie telefonem.
- 1☐ Sprawdziłem lub sprawdziłam, które aplikacje mają dostęp do lokalizacji, mikrofonu, aparatu i kontaktów
- 2☐ Wyłączyłem lub wyłączyłam te, które nie są potrzebne
- 3☐ Lokalizacja tylko podczas używania aplikacji
- 4☐ Użyłem lub użyłam opcji „Nie interesuje mnie” przy treściach, których nie chcę
- 5☐ Obserwuję co najmniej trzech twórców, którzy mnie czegoś uczą
