Trzy najważniejsze rzeczy
AI nie wie, tylko zgaduje. Potrafi zmyślać bardzo pewnym tonem.
Zdjęcie, film i głos da się dziś podrobić. Sprawdzaj źródło, a nie tylko to, co widzisz.
Ustal z rodziną hasło bezpieczeństwa na wypadek dziwnego telefonu.
Jak działa AI?
Czatboty, takie jak te, z którymi możesz rozmawiać w telefonie, uczyły się na ogromnej ilości tekstów z internetu i książek. Kiedy zadajesz pytanie, AI przewiduje, jakie słowa najlepiej pasują do odpowiedzi. To trochę jak bardzo oczytany zgadywacz.
Dlatego AI bywa świetnym pomocnikiem, ale potrafi też coś zmyślić: wymyślić datę, cytat albo książkę, która nie istnieje. I powie to tak samo pewnym tonem jak prawdę. Nie ma też uczuć i nie jest twoim przyjacielem, nawet jeśli rozmowa bywa bardzo miła.
Co to jest deepfake?
Deepfake to podrobione zdjęcie, film albo nagranie głosu zrobione przez AI. Czasem wystarczy kilka zdjęć z profilu albo krótkie nagranie głosu z filmiku, żeby stworzyć coś, co wygląda i brzmi jak prawdziwa osoba.
Deepfake’i bywają zabawne, ale są też używane do złych rzeczy:
- Oszustwa głosowe. Ktoś dzwoni głosem bliskiej osoby: „Miałem wypadek, pilnie potrzebuję pieniędzy”.
- Ośmieszanie. Przeróbki zdjęć i filmów z czyjąś twarzą, które krążą po klasie.
- Fałszywe wiadomości. Film, na którym znana osoba „mówi” coś, czego nigdy nie powiedziała.
Jak rozpoznać podróbkę?
Czasem widać błędy: dziwne dłonie i palce, rozmazane uszy albo zęby, ruch ust niepasujący do głosu, nienaturalne mruganie, dziwne tło. Ale AI jest coraz lepsza i coraz częściej błędów nie widać wcale.
Dlatego ważniejsze od szukania błędów jest sprawdzanie skąd to pochodzi: kto to opublikował, czy piszą o tym inne wiarygodne źródła, czy możesz zadzwonić do tej osoby i zapytać.
Rodzinne hasło bezpieczeństwa
Umówcie się w rodzinie na tajne słowo albo pytanie, które zna tylko wasza rodzina. Jeśli ktoś zadzwoni głosem mamy czy brata i w panice poprosi o pieniądze albo kod, zapytaj o hasło. Albo rozłącz się i oddzwoń na numer, który masz zapisany w telefonie.
AI w szkole: pomocnik, nie ściąga
Nigdy nie rób deepfake’ów innych osób
Przeróbka twarzy kolegi czy koleżanki „dla żartu”, bez ich zgody, może być hejtem, a czasem nawet przestępstwem. Szczególnie gdy ośmiesza albo pokazuje kogoś w intymnej sytuacji. Jeśli ktoś zrobił coś takiego tobie, postępuj jak przy hejcie: zrób zrzut ekranu, zgłoś, powiedz dorosłemu. To nie jest twoja wina.
Zasada STOP przy AI i deepfake’ach
Szokujący film albo panikujący telefon? Nie reaguj od razu. Emocje to sygnał, żeby zwolnić.
Kto to opublikował? Czy ktoś jeszcze o tym pisze? Oddzwoń na znany numer, zapytaj o rodzinne hasło.
Nie wklejaj do AI prywatnych informacji i zdjęć, swoich ani cudzych.
Masz wątpliwości? Zapytaj dorosłego. Ktoś zrobił deepfake z tobą? Powiedz od razu.
Mity i fakty
Moja karta: zanim uwierzę
Wydrukuj i powieś w widocznym miejscu albo zrób zdjęcie telefonem.
- 1Nasze rodzinne hasło bezpieczeństwa: (nie zapisuj go w telefonie)
- 2Kto to opublikował?
- 3Czy piszą o tym inne wiarygodne źródła?
- 4Czy mogę zadzwonić do tej osoby na znany mi numer?
- 5Czy ten film albo telefon wywołuje u mnie silne emocje? Jeśli tak: STOP.
